Po’lat — mustahkam, ammo yong’inda zaif material: bir necha yuz gradusgacha qizdirilganda u ko’taruvchanlik qobiliyatining katta qismini yo’qotadi, himoyalanmagan karkas esa xona yonib bo’lishidan ancha oldin deformatsiyaga uchrab, qulashi mumkin. Metall konstruksiyalarni yong’indan himoya qilish po’latning qizishini sekinlashtiradi va konstruksiyaga me’yorlangan vaqt davomida barqarorlikni saqlashga imkon beradi. Quyida metallni yong’indan himoya qilish nima uchun kerakligini, qoplama qalinligi nimaga bog’liqligini, tarkiblar turlarini, ular qanday qo’llanilishini va himoya foydalanishda qanday saqlanishini ko’rib chiqamiz.
Metallni yong’indan himoya qilish nima uchun kerak
Yong’in himoyasining vazifasi — po’lat konstruksiyaning haqiqiy o’t chidamlilik chegarasini aniq bino uchun talab qilinadigan qiymatga yetkazish. Qoplama metallni to’g’ridan-to’g’ri olov va yuqori haroratdan izolyatsiya qiladi: yupqa qatlamli tarkiblar qizdirilganda ko’piradi va issiqlik izolyatsiyalovchi qatlam hosil qiladi, qalin qatlamlilar esa darhol himoya ekranini yaratadi. Natijada po’lat mustahkamligini uzoqroq saqlaydi, odamlarga evakuatsiya, o’t o’chiruvchilarga esa harakat qilish uchun vaqt qoladi.
Qoplama qalinligi nimaga bog’liq
«Barcha holatlar uchun yagona qalinlik» yo’q. Zarur qalinlik ikkita asosiy parametr bo’yicha aniqlanadi:
- Konstruksiyaning zarur o’t chidamlilik chegarasi — uni bino vazifasi va qavatliligiga qarab loyiha belgilaydi.
- Metallning keltirilgan qalinligi — profil xususiyati: kesim qanchalik massiv bo’lsa, u shunchalik sekin qiziydi va shunchalik kam qoplama talab qilinadi.
Ushbu parametrlar bo’yicha hisob bajariladi va har bir profil turi uchun o’z qalinligi belgilanadi. Biz bunday hisobni loyiha uchun bajaramiz va materialga texnik ma’lumot beramiz.
O’tga chidamli tarkiblar turlari
Metall uchun ikki sinf material qo’llaniladi, ular o’rtasidagi tanlov zarur o’t chidamlilik chegarasi, foydalanish sharoiti va ko’rinishga qo’yiladigan talablarga bog’liq.
Yupqa qatlamli ko’piradigan bo’yoqlar
Yupqa qatlamda qo’llaniladi va konstruksiya geometriyasini saqlaydi — ular metall ko’rinib turadigan joylarda tanlanadi. Qizdirilganda bo’yoq ko’piradi va g’ovak issiqlik izolyatsiyalovchi qatlam hosil qiladi. Asos turiga ko’ra:
- Suv asosidagi — ichki va ob-havoga chidamli bajarilishida tashqi sharoitlar uchun: STABITERM 219 (suvda suyultiriladigan, ob-havoga chidamli) bo’yoq va bazaviy STABITERM 207.
- Organik asosdagi — tashqi konstruksiyalar va murakkab sharoitlar uchun ob-havoga chidamli STABITERM 209 bo’yoq.
- Yuqori chegara uchun — o’t chidamlilik chegarasi 120 daqiqagacha bo’lgan konstruksiyalar uchun STABITERM 217.
Qalin qatlamli strukturaviy tarkiblar
Ular qalinroq himoya qatlamini hosil qiladi va yuqori o’t chidamlilik chegaralari hamda massiv konstruksiyalar uchun qo’llaniladi — masalan, metallni strukturaviy yong’indan himoya qilish uchun qalin qatlamli STABITERM 221 tarkibi.
Yuzani tayyorlash va gruntlash
Yong’in himoyasining bardoshliligi asosdan boshlanadi. Metall yuzasi zang, kuyindi, moy va ifloslanishlardan tozalanadi, so’ngra GF-021 yoki analoglari korroziyaga qarshi grunt bilan gruntlanadi. Grunt po’latni korroziyadan himoya qiladi va o’tga chidamli qatlamning metallga ishonchli birikishini ta’minlaydi. Faqat tayyorlangan va gruntlangan asos ustidagina qoplama e’lon qilinganidek ishlaydi.
Qo’llash va qalinlik nazorati
O’tga chidamlilik samarasi faqat hisoblangan qalinlik qo’llanilganda erishiladi, shuning uchun montajda nazorat muhim:
- Qatlamlab qo’llash. Tarkib cho’tka, valik yoki havosiz purkash bilan bir tekis qatlamlarda, qatlamlararo quritish bilan qo’llaniladi.
- Qalinlik nazorati. Konstruksiyaning butun yuzasi bo’ylab hisoblangan qiymatga chiqish uchun qalinlik ish jarayonida tekshiriladi.
- Qo’llash sharoiti. Ishlar material uchun tavsiya etilgan harorat va namlikda olib boriladi.
Aniq parametrlar (sarf, qatlamlar soni, qalinlik, quritish vaqti) aniq tarkibning texnik ma’lumotidan olinadi — uni ob’ekt uchun beramiz.
Tashqi sharoitlar uchun yakuniy qatlam
Ochiq havodagi konstruksiyalar uchun yong’in himoyasi ustidan ob-havoga chidamli himoya emali PF-115 yoki analoglari (STABITERM ishlab chiqaruvchisi bilan kelishilgan holda) qo’llaniladi. U o’tga chidamli qatlamni namlik, ultrabinafsha nurlar va ifloslanishdan himoya qiladi, konstruksiyaga tugallangan ko’rinish beradi va butun tizimning xizmat muddatini uzaytiradi.
Parvarish va nazorat
O’tga chidamli qoplama foydalanish jarayonida ko’zdan kechiriladi: qatlamning yaxlitligi, yoriqlar, ko’chishlar va mexanik shikastlarning yo’qligi, ayniqsa ishlar olib borilayotgan joylarda tekshiriladi. Shikastlangan joylar xuddi shu tarkib bilan tiklanadi, konstruksiyaning hisoblangan qalinligi va o’t chidamlilik chegarasi saqlanadi.
STABITERM materiallari
Metall konstruksiyalarni yong’indan himoya qilish uchun to’liq liniya qo’llaniladi: yupqa qatlamli bo’yoqlar STABITERM 219 (suv asosidagi, ob-havoga chidamli), STABITERM 209 (organik, ob-havoga chidamli), STABITERM 217 (120 daqiqagacha) va STABITERM 207; qalin qatlamli STABITERM 221 tarkibi; korroziyaga qarshi grunt GF-021 yoki analoglari va yakuniy emal PF-115 yoki analoglari (STABITERM ishlab chiqaruvchisi bilan kelishilgan holda). Materiallarni loyiha uchun tanlaymiz, sarfni hisoblaymiz va texnik ma’lumot beramiz.
Nega STABITERM
- Metallni yong’indan himoya qilishning to’liq tizimi — grunt, o’tga chidamli tarkib va yakuniy emal bir joyda.
- Materiallar Toshkentdagi omborda mavjud, respublika shaharlariga yetkazib berish keyingi kunda.
- O’zbekiston ob’ektlarida ko’p yillik qo’llanilishi — isbotlangan samaradorlik va uzoq xizmat muddati.
- O’zbekiston Respublikasi FVV amaldagi sertifikatlari va sinov bayonnomalari.
- Keltirilgan qalinlik va zarur o’t chidamlilik chegarasi bo’yicha qalinlik hisobi, texnik ma’lumotlar to’plami.
Ob’ektda metall konstruksiyalarni yong’indan himoya qilish kerakmi? Ariza qoldiring — tarkib tanlaymiz va sarfni hisoblaymiz →
Xizmat haqida batafsil: Metall konstruksiyalarni yong’indan himoya — Toshkent va O’zbekiston →